تاریخ انتشار: ۰۸:۱۳ - ۲۷ مرداد ۱۳۹۷ - 2018 August 18
کد خبر: ۷۳۹۹
عزت‌الله انتظامی (زاده ۳۱ خرداد ۱۳۰۳، سنگلج، تهران – درگذشت ۲۶ مرداد ۱۳۹۷، تهران) بازیگر با سابقهٔ تئاتر ، سینما و تلویزیون، مشهور به «آقای بازیگر» سینمای ایران بود. وی در سال ۱۳۸۲ به عنوان یکی از چهره‌های ماندگار ایران انتخاب شد.

عزتالله انتظامی ۳۱ خرداد سال ۱۳۰۳ در محلهٔ سنگلج تهران متولد شد. وی پس از گذراندن دوره تحصیلات مقدماتی، وارد هنرستان صنعتی تهران شد و در رشته برق به تحصیل پرداخت. در سال ۱۳۲۶ وارد عرصه هنر گردید و با اندک دست مایههای هنر نمایش و تئاتر به آلمان سفر کرد و در شهر هانوفر وارد یک مدرسه شبانه آموزش سینما و تئاتر گردید. وی پدر مجید انتظامی آهنگساز و نوازنده است. عزتالله انتظامی فعالیت هنری خود را با پیشپردهخوانی در تماشاخانههای لالهزار شروع کرد؛ او پس از یک سال به تماشاخانههای هنر و فرهنگ تهران رفت؛ در سال ۱۳۲۰ نخستین نمایش حرفهای خود را با عنوان اولتیماتوم نوشته پرویز خطیبی به کارگردانی اصغر تفکری در تئاتر پاریس خیابان لالهزار اجرا کرد و تا سال ۱۳۲۶ توانست در بیش از ده نمایش نقشپردازی کند. سپستر، در سال ۱۳۵۱، پیشپردهخوانی در ایران و نیز کار هنری هنریش فون کلایست موضوع پایاننامهٔ کارشناسی او در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد که با امتیاز «بسیار خوب همراه با تشویق کتبی» به تأیید استادانش، من جمله بهرام بیضایی، رسید.

بازی در فیلم واریته بهاری (۱۳۲۸) به کارگردانی پرویز خطیبی نخستین تجربه سینمایی انتظامی است. او بیست سال بعد، در ۱۳۴۸، در گاو ساختهٔ داریوش مهرجویی بازی کرد: در نقش مش حسن، که در فراق گاوش مینالد و با او همزاتپنداری میکند، و شرایطی را به وجود آورد که بازیش در فیلم گاو نقطه عطف و تحولی شگرف در تاریخ بازیگری سینمای ایران شد. بازیهای او در دیگر آثار مهرجویی همچون آقای هالو، دایره مینا، پستچی، اجارهنشینها، هامون و بانو از کارهای ماندگار این زوج هنری است. انتظامی در فیلمهای کارگردانان مطرح دیگری چون علی حاتمی، ناصر تقوایی، مسعود کیمیایی، رخشان بنیاعتماد، مسعود جعفری جوزانی و محسن مخملباف نیز بازی کردهاست. او در فیلم مستند عشقپرداز به کارگردانی محمدهادی کاویانی در کنار محمود فرشچیان حضور داشتهاست. انتظامی پس از انقلاب و به خصوص در دهه شصت در انواع و اقسام نقشها به بهترین نحو ممکن ظاهر شد. بازی او در فیلمهای حاجی واشینگتن، اجاره نشینها، گراند سینما، هامون، بانو، گاو، ستارخان، صادق کرده، خانه خلوت، ناصرالدین شاه اکتور سینما، روز فرشته، روسری آبی، مینای شهر خاموش، ستارهها ۱: ستاره میشود، دیوانه از قفس پرید، خانهای روی آب و راه آبی ابریشم اوج هنرنمائی او و فیلمهای ماندگار او در کارنامه سینمائیش است. او در گاوخونی دومین همکاری اش با بهروز افخمی را تجربه کرد و جائی برای زندگی چهارمین تجربهاش با محمد بزرگنیا بود. او برای اولین بار با مسعود کیمیایی در سن ۷۹ سالگی در فیلم حکم همکاری کرد. نقش رضا در فیلم حکم شبیه یک دن کورلئونه است. عزتالله انتظامی اولین بازیگر ایرانی بود که موفق به دریافت جایزه از فستیوال بینالمللی شد. وی برای بازی در فیلم گاو جایزه هوگو نقرهای بهترین بازیگر نقش اول مرد را از جشنواره بینالمللی فیلم شیکاگو دریافت کرد.

وی در ۲۶ مرداد ۱۳۹۷ در بیمارستان باهنر تهران در ۹۴سالگی درگذشت.

تجلیل یونسکو

آیین بزرگداشت و تجلیل از عزتالله انتظامی بازیگر سینمای ایران در سال ۲۰۰۷ مصادف با مهر ماه ۱۳۸۵ در مقر سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد یونسکو در پاریس برگزار شد. در این نمایشگاه پوستر فیلمهایی که انتظامی در آنها نقشآفرینی کردهاست به همراه آرشیو عکسهای شخصی وی و لوح تقدیر فیلم گاو به نمایش درآمد. در این مراسم که با همکاری رئیس موزه سینما، سفارت فرانسه در تهران، نماینده ایران در یونسکو و بنیاد سینمایی فارابی و رایزن فرهنگی ایران در فرانسه برگزار شد، نویسندگان و سینماگران فرانسوی و ایرانیان مقیم فرانسه حضور یافتند.

من عزتم، بچه سنگلج

کتاب شناخت نامهٔ عزتالله انتظامی زیر عنوان «من عزتم، بچه سنگلج» توسط نشر سخن در سال ۱۳۹۲ منتشر شد. در مقدمه این کتاب یادداشتی از ژان-کلود کریر، فیلمنامهنویس و بازیگر فرانسوی، با عنوان «عزت انتظامی: یک شمایل» به چشم میخورد که آوردهاست: «هیچ دستوری برای ستاره شدن و ستاره ماندن وجود ندارد. باید دارای یک نگاه، یک حضور، جذابیتی آنی و چهرهای آشنا، حتی پیش از نخستین دیدار، بود. باید دارای یک دم، یک حس و تمام ویژگیهایی که لغت روح را معنی میکند، بود

خانه موزه عزتالله انتظامی

به منظور ارج نهادن به هنرمندان کشورمان و همچنین احیا و احداث موزه در نقاط مختلف شهر تهران، منزل مسکونی عزتالله انتظامی موزه عمومی شد. تیرماه سال ۱۳۹۱ خانه انتظامی به منظور بهرهبرداری فرهنگی به عنوان خانه موزه در تملک و تحویل معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری منطقه یک شد. خانه موزه انتظامی با مساحتی معادل ۴۵۱ مترمربع در بلوار اندرزگو واقع شده و در زیربنایی معادل ۵۳۸ مترمربع شامل بخشهای جذابی از جمله موزه استاد انتظامی در شمال پروژه، سالن بلک باکس با ظرفیت ۱۲۰ نفر در زیرزمین، کافی شاپ در پشت بام، شهر فرنگ، اتاق آینه، تماشاخانه، گالری و تابلوی ثبت امضاء و یادگاری ویژه هنرمندان صاحب نام است که عملیات اجرایی آن از اسفند ماه سال ۱۳۹۱ آغاز شد و در ابتدا قرار بر این بود که خانه موزه انتظامی در اواخر اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۳ افتتاح شود اما از آنجا که او در بیمارستان بستری شد این مراسم به تأخیر افتاد و در شهریور ماه سال ۱۳۹۳ همزمان با آغاز پانزدهمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی به صورت رسمی افتتاح شد.

انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲

ناگهان آقای مشایی سمت ماشین ما آمدگفت با ما بیایید همین امروز انجام میدهمناگهان دیدم میدان فاطمی هستمتازه فهمیدم اینجا وزارت کشور است! … واقعاً خسته شده بودمآنجا یک صندلی سه نفره فلزی آبی رنگ دیدم خودم را به آن رساندم و روی صندلیِ وسط نشستمناگهان اطرافمان پر شد از دوربینهای عکاسیآقای مشایی گفت "چی شده؟ یه خرده شاد باشین! " من حرفی نداشتم که بزنمو من بازهمان جا بهت زده وسط آن صندلی سه نفره تنها ماندم. "

عزتالله انتظامی

عزتالله انتظامی در زمان ثبت نام اسفندیار رحیم مشایی به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری به وزارت کشور رفته بود. عکسهایی که از او در کنار محمود احمدینژاد و اسفندیار رحیم مشایی در وزارت کشور، منتشر شده بود، این تصور را برای بسیاری ایجاد کرده بود که او رئیسجمهور و مشاورش را برای ثبت نام آقای مشایی همراهی کردهاست.

انتظامی چند روز بعد با انتشار یادداشتی دربارهٔ چگونگی حضورش در وزارت کشور نوشت که ماههاست برای ثبت بنیاد فرهنگی و هنری عزتالله انتظامی تلاش میکند و آن روز از دفتر ریاست جمهوری با او تماس گرفتند که کارهای ثبت بنیاد دارد به سرانجام میرسد. سپس به سرعت ماشینی برایش فرستادند که او را به کاخ ریاست جمهوری بُرد. انتظامی نوشت:

ناگهان آقای مشایی سمت ماشین ما آمدگفت با ما بیایید همین امروز انجام میدهم. آقای مشایی سوار ماشینِ بزرگِ سفید رنگی شد و ما بلافاصله پشت سر او حرکت کردیمناگهان دیدم میدان فاطمی هستمتازه فهمیدم اینجا وزارت کشور است! … آقای رئیسجمهور و مشایی و عدهای دیگر، همه آنجا بودند. مرد جوانی آمد و مرا همراه خودش باز به راهروهای تودرتو دیگری برد. واقعاً خسته شده بودممجبور بودم با عصا پا به پای او راه بروم. به سالن بزرگی رسیدیم. آنجا یک صندلی سه نفره فلزی آبی رنگ دیدم خودم را به آن رساندم و روی صندلیِ وسط نشستم. ناگهان دیدم آقای مشایی و آقای رئیسجمهور و چند نفر دیگر که همراه آنها بودند از روبرو به طرف من میآیند. آقای مشایی طرف چپ من و آقای رئیسجمهور طرف راست من نشستند. ناگهان اطرافمان پر شد از دوربینهای عکاسی. آقای مشایی گفت "چی شده؟ یه خرده شاد باشین! " من حرفی نداشتم که بزنم. عکاسها تند و تند عکس میگرفتند. عکسشان را که گرفتند محل را ترک کردند و من بازهمان جا بهت زده وسط آن صندلی سه نفره تنها ماندم. مرد جوان که آمد مرا ببرد خانه، گفتم چه شد؟ گفت امروز که دیگه نمیشه بعداً انشاالله اوراق رو براتون میاریم."

مردم سرزمینم! من برای شما همیشه همان عزتم، همانی که از سیزده سالگی در تماشاخانههای لاله زار با تشویقهای شما بزرگ شدهامهمانی که همراه شما با دردهای ایران بسیار گریستهام و با شادیهایش لبخندها زدهامبرای شما من همیشه همان عزتمبچهای از سنگلج

نامه به حسن روحانی

مگر میشود مسئلهای با این اهمیت همچنان لاینحل باقی بماند؟... همواره بیم آن داشتهام که سر بر زمین بگذارم و چشم از جهان ببندم و این مشکل لاینحل باقیمانده باشد.

عزتالله انتظامی در نامه به حسن روحانی

در ۲۶ اسفند ۱۳۹۴ دستخطی از نامهای از عزتالله انتظامی به حسن روحانی به تاریخ یکم همان ماه منتشر شد که در آن از روحانی خواسته شده در آستانه نوروز مسئله حصر را «حل کند».

کارنامه بازیگری

سینما

۱۳۲۷ طوفان

۱۳۲۸ واریته بهاری

۱۳۴۸ گاو

۱۳۴۹ آقای هالو

۱۳۵۱ بی تا

۱۳۵۱ پستچی

۱۳۵۱ صادق کرده

۱۳۵۲ ستارخان

۱۳۵۲ قیامت عشق

۱۳۵۳ بنگاه تئاترال (ناتمام)

۱۳۵۵ شیر خفته

۱۳۵۵ ملکوت

۱۳۵۷ این گروه محکومین

۱۳۵۷ دایرهٔ مینا

۱۳۵۷ غبارنشینها

۱۳۶۰ مدرسهای که میرفتیم

۱۳۶۱ حاجی واشینگتن

۱۳۶۲ خانهٔ عنکبوت

۱۳۶۳ کمال الملک

۱۳۶۴ چمدان

۱۳۶۵ اجارهنشینها

۱۳۶۵ شیر سنگی

۱۳۶۶ شیرک

۱۳۶۷ جعفرخان از فرنگ برگشته

۱۳۶۷ در مسیر تندباد

۱۳۶۷ کشتی آنجلیکا

۱۳۶۷ گراند سینما

۱۳۶۸ هامون

۱۳۶۹ سایه خیال

۱۳۷۰ بانو

۱۳۷۰ خانه خلوت

۱۳۷۰ ناصرالدین شاه آکتور سینما

۱۳۷۲ بازیچه

۱۳۷۲ روز فرشته

۱۳۷۲ جنگ نفتکشها

۱۳۷۳ روز واقعه

۱۳۷۳ روسری آبی

۱۳۷۵ طوفان

۱۳۷۵ جهان پهلوان تختی (نسخهٔ اول - ناتمام)

۱۳۷۷ باد و شقایق

۱۳۷۷ کمیتهٔ مجازات

۱۳۷۸ طهران روزگار نو

۱۳۷۸ میکس

۱۳۸۰ سایهروشن

۱۳۸۰ خانهای روی آب

۱۳۸۱ گاوخونی

۱۳۸۱ دیوانهای از قفس پرید

۱۳۸۳ جایی برای زندگی

۱۳۸۴ حکم

۱۳۸۴ ستارهها ۱: ستاره میشود

۱۳۸۵ مینای شهر خاموش

۱۳۸۶ شب

۱۳۸۶ آتش سبز

۱۳۸۷ زادبوم

۱۳۸۷ چهل سالگی

۱۳۸۹ راه آبی ابریشم

تلویزیون

عزتالله انتظامی در مصاحبهای با ماهنامه فیلم در شهریور ۱۳۶۷، اظهار داشت که در چهارصد نمایش تلویزیونی به عنوان بازیگر و کارگردان حضور داشتهاست.

بخشی از این سریالها و نمایشهای تلویزیونی (تلهتئاترها) به شرح زیر است:

۱۳۷۸۱۳۷۷ محاکمه

۱۳۷۴ زندگی

۱۳۶۶۱۳۵۸ هزاردستان

۱۳۵۷ تلهفیلم «مسافرت»

۱۳۵۴۱۳۵۶ الموت

۱۳۴۶ تلهتئاتر «از خود گریخته»

۱۳۴۶ تلهتئاتر «تولد»

۱۳۴۶ تلهتئاتر «راشل»

۱۳۴۵ تلهتئاتر «پیک نیک»

۱۳۴۵ تلهتئاتر «مجسمه جاندار»

۱۳۴۵ تلهتئاتر «مرد کوته فکر»

۱۳۴۵ تلهتئاتر «انفجار»

۱۳۴۴ تلهتئاتر «کبوتر جَلد و معاملات»

۱۳۴۴ تلهتئاتر «جعفرخان از فرنگ برگشته»

۱۳۴۴ تلهتئاتر «دلیجان»

۱۳۴۴ تلهتئاتر «آرامگاه ماهان»

۱۳۴۴ تلهتئاتر «ترازوی پایه بلند»

۱۳۴۴ تله تئاتر «غرور دزد گاوصندوق»

۱۳۴۴ تلهتئاتر «آدمهای شب»

۱۳۴۴ تلهتئاتر «گاو»

۱۳۴۳ تلهتئاتر «روشناییهای خانه ما»

۱۳۴۳ تلهتئاتر «دیدار»

۱۳۴۳ تلهتئاتر «عروس»

۱۳۴۳ تلهتئاتر «گوهر شب چراغ»

۱۳۴۳ تلهتئاتر «یک کلاغ، چهل کلاغ»

۱۳۴۳ تلهتئاتر «آدمهای شب»

۱۳۴۳ تلهتئاتر «تنهایی»

۱۳۴۳ تلهتئاتر «شنل»

۱۳۴۲ تلهتئاتر «عروسکهای گوشتی»

۱۳۴۲ تلهتئاتر «ابرام آقا»

۱۳۴۲ تلهتئاتر «کنار جاده»

۱۳۴۲ تلهتئاتر «تا نیمه شب»

۱۳۴۲ تلهتئاتر «شادروان مادر خانم»

۱۳۴۲ تلهتئاتر «ازدواج با مکاتبه»

۱۳۴۲ تلهتئاتر «داستان یک شب»

۱۳۴۲ تلهتئاتر «حماسه بازگشت و انتظار»

۱۳۴۲ تلهتئاتر «روز شوم»

۱۳۴۲ تلهتئاتر «غریبه»

۱۳۴۲ تلهتئاتر «دست بزن»

۱۳۴۱ تلهتئاتر «آتشکده»

۱۳۴۱ تلهتئاتر «تنهایی»

۱۳۴۱ تلهتئاتر «دو خجول»

۱۳۴۱ تلهتئاتر «شوم»

۱۳۴۱ تلهتئاتر «خشت اول»

۱۳۴۱ تلهتئاتر «آگهی ازدواج»

۱۳۴۱ تلهتئاتر «چشمهای قشنگ خانم والری»

۱۳۴۱ تلهتئاتر «عشق شوم»

۱۳۴۱ تلهتئاتر «گردنبند مروارید»

۱۳۴۱ تلهتئاتر «کلبه»

۱۳۴۱ تلهتئاتر «بازگشتی نیست»

۱۳۴۰ تلهتئاتر «بعد از همه آن سالها»

۱۳۴۰ تلهتئاتر «مکتب بیوهها»

۱۳۴۰ تلهتئاتر «بیم و امید»

۱۳۴۰ تلهتئاتر «نرس از جریمه»

۱۳۴۰ تلهتئاتر «شیدوش و ناهید»

۱۳۴۰ تلهتئاتر «رستاخیز»

۱۳۴۰ تلهتئاتر «مادموازل می می»

۱۳۴۰ تلهتئاتر «شکارگاه»

« ۱۳۴۰ تلهتئاتر «اعتراف میکنم»

۱۳۴۰ تلهتئاتر «طلسم»

۱۳۴۰ تلهتئاتر «عروسی جناب میرزا»

۱۳۳۹ تلهتئاتر «الماس»

۱۳۳۹ تلهتئاتر «قایق سرنوشت»

۱۳۳۹ تلهتئاتر «صبح آفتابی»

۱۳۳۹ تلهتئاتر «خانه اجارهای»

۱۳۳۹ تلهتئاتر «خودکشی»

« ۱۳۳۹ تلهتئاتر «پزشک دهکده کوکونیان»

۱۳۳۹ تلهتئاتر «ویلای یوکا»

۱۳۳۹ تلهتئاتر «طناب»

۱۳۳۹ تلهتئاتر «اسب سیرک»

۱۳۳۹ تلهتئاتر «پنجه»

۱۳۳۹ تلهتئاتر «ده و سه دقیقه»


جوایز

کاندید تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشن خانه سینما ۱۳۸۷ برای فیلم ستارهها ۱: ستاره میشود

برنده تندیس بهترین بازیگر نقش مکمل مرد جشنواره بینالمللی فیلم بیروت ۲۰۰۸ برای فیلم شب

کاندید تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشن خانه سینما ۱۳۸۶ برای فیلم مینای شهر خاموش

نامزد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر ۱۳۸۴ برای فیلم ستارهها ۱: ستاره میشود

نامزد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر ۱۳۸۳ برای فیلم جایی برای زندگی

برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد بخش بینالملل جشنواره فیلم فجر ۱۳۸۲ برای فیلم گاوخونی

برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد جشنواره فیلم فجر ۱۳۸۰ برای فیلم خانهای روی آب

کاندید تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشن خانه سینما ۱۳۷۷ برای فیلم حاجی واشینگتن

برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر ۱۳۷۲ برای فیلم روز فرشته

لوح تقدیر بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر ۱۳۷۰ برای فیلم خانه خلوت و ناصرالدین شاه آکتور سینما

جایزه ویژه هیئت داوران بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره سه قاره ۱۹۹۱ برای فیلم گاو

نامزد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد جشنواره فیلم فجر ۱۳۶۸ برای فیلم هامون

برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر ۱۳۶۷ برای فیلم گراند سینما

نامزد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر ۱۳۶۵ برای فیلم اجارهنشینها

برنده هوگو نقرهای بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره بینالمللی فیلم شیکاگو ۱۹۷۱ برای فیلم گاو

برنده مجسمه بهترین بازیگر نقش مکمل مرد جشنواره سینمایی سپاس ۱۳۴۹ برای فیلم آقای هالو

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:

از میان خبرها
خاطرات یک انقلابی
آخرین اخبار
پربازدید ها
شبکه های اجتماعی