تاریخ انتشار: ۱۰:۴۸ - ۱۱ دی ۱۴۰۱ - 2023 January 01
کد خبر: ۲۳۰۱۴

برزیل در نبود پله

یکی از کمپانی های برزیلی با ساختن مستند (پله)، به نمایش گذاشتن استعداد های بی نظیر پله پرداخت؛اما دستیار کارگردان فیلم گفته بود : معنای برزیل با پله و بدون پله متفاوت است.
برزیل در نبود پله

سال گذشته نتفلیکس در ادامه ی ساخت مستند های ورزشی خود، از مستند (( پله )) رونمایی کرد ؛ این فیلم در 48 ساعت ، حقایق گفته نشده زندگی این اسطوره به یاد ماندنی فوتبال را برای اولین بار به نمایش گذاشت.

به گزارش تلنگر ؛گروه فرهنگی؛ بعد از فوت اسطوره فوتبال برزیل "پله" مصاحبه‌های زیادی درباره شخصیت این ورزشکار در رسانه‌های مختلف دهکده جهانی منتشرشده، اما واقعیت امر اینجاست که ساخت مستند پله از سوی کمپانی نتفلیکس به‌نوعی مسیر بسیاری از این مصاحبه‌ها و گفتگو‌ها را تغییر داده و زوایای مختلفی از زندگی این فوتبالیست برزیلی را برای افکار عمومی روشن کرده است.

در این زمینه کالچر دویژن گفت‌وگویی با بن نیکلاس دستیار کارگردان مستند "پله" داشته که در این گفتگو تأکید شده آقای فوتبالیست از دنیایی پر از هرج‌ومرج، سرکوب و خشونت به جایگاه سوپراستاری سینمایی رسید.

این در حالی است که وقتی صحبت از این مستند نتفلیکس که سال گذشته تولیدشده، می‌کنیم صحنه‌ای را می‌بینیم و درک می‌کنیم که این صحنه مانند یک رنسانس هنری در بوم خالی نقاشی شکل‌گرفته است، چون وقتی سوت پایان فینال جام جهانی زده شد اتفاقی سورئال روی یک بوم خالی سبز کف ورزشگاه آزتیکا، مکزیک سی‌ای نقش‌بست. صحنه‌ای دیوانه کننده شامل طیف گسترده‌ای از احساسات و شادی، ناامیدی و هیجان همه و همه؛ برخی اعتقاددارند که این تصویر از جام جهانی ۱۹۷۰ در طول تاریخ فقط یکبار خلق‌شده و تکرار شدنی نیست.


در این صحنه، گروهی از افراد شرکت دارند که لحظه‌ای تاریخی را ثبت کردند؛ ابعادی افسانه‌ای، فیلم‌بردارانی که دنبال ثبت تصاویر بوده، برزیلی‌ها یکدیگر را در آغوش گرفتند، چون ایتالیا در یک رقابت نفسگیر رسماً شکست را پذیرفت و بقول برزیلی‌ها مقابل هنر فوتبال پله زانو زد. خوشه‌های بزرگ از بادکنک‌های رنگین به رنگ پرچم برزیل به آسمان رفتند و ورزشگاه آزتکا یک‌باره تکان خورد.

نمایشان این هیاهو مدافع ایتالیایی روبرتو روزاتو به آسمان نگاه کرد و با حرکتی فراموش‌نشدنی به سمت مردی با پیراهن زردرنگ می‌رود که نتیجه بازی را تغییر داده بود؛ او کسی نیست جز پله.

مستند "پله" درواقع تلاش نتفلیکس برای به نمایش گذاشتن شکوه و توانایی اسطوره فوتبال برزیل و البته جهان است تا با صحنه‌هایی تکان‌دهنده و باشکوه، جایگاه واقعی این فرد در سراسر جهان را نشان دهد تا پله چطور به توسعه هویت ملی و بین‌المللی خودش پرداخت.

برای کاوش عمیق‌تر در دنیای ادسون آرانتس دو ناسیمنتو "پله"، با "بن نیکلاس" دستیار کارگردان درباره خود این مرد اسطوره‌ای، میراث او و چالش‌های ساخت چنین فیلمی صحبت کردیم که در ادامه می‌خوانیم.

• تصاویر فیلم نفس‌گیر است. آیا این موردی بود که اجازه می‌دادید فیلم داستان را هدایت کند یا برعکس؟
بن نیکلاس: اجازه بدهید برای شما مثالی بزنم؛ یک خیاط پارچه را بر اساس الگو برش می‌زند، اما واقعیت اینجاست که بعضاً این برش‌ها نیاز به اصلاح دارند. کار ما هم همین است باید به‌گونه‌ای عمل کنیم که داستان نهایتاً سرگرم‌کننده باشد پس اینکه ما هدایت کنیم یا فیلم، مهم نتیجه است. پاسخ دقیق اینجاست که گاهی مشخصاً فیلم‌نامه بود که تعیین می‌کرد مسیر چیست و گاهی اوقات اتفاقات و خود موضوع.

ببینید به‌طورکلی تلاش کردیم با رسیدن به اسناد و مدارک دقیق به این نتیجه برسیم که فرد مورد نظر ما دقیقاً در همان زمان و مکان حضور داشته و مشخصاً تجربیاتش را می‌گوید، نه اینکه صرفاً هرکس ادعا کرد در این واقعه بوده دوربین را به سمتش ببریم، ارتباط مستقیم یا ارتباط غیرمستقیم با پله برای ما اولویت بود.


اما اجازه دهید به شما این نکته را بگویم که ما نقطه عطف کار همان لحظه دویدن مردم و بازیکنان به سمت پله در سال ۷۰ بود. نقطه اوج فیلم همان است. می‌دانیم که یک مجموعه به سبک ریدلی اسکات است. قطعه‌ای برای پایان دادن به فیلم و هنگامی که ما آن را به کار گرفتیم، تضمینی بود که مخاطبان در دهه ۷۰ از نظر عاطفی روی چیزی که قرار است اتفاق بیفتد، وارد می‌شوند.

• چگونه به دنبال منبع یابی و انتخاب آن بودید؟ دارم تصور می‌کنم که ساعت‌ها فیلم سیاه و سفید برفکی روی یک قرقره به قرقره می‌چرخید و شما هم درگیر انتخاب بودید.


بن نیکلاس: تعداد قابله‌توجهی از حلقه‌های فیلم‌های قدیمی وجود داشت، اما بسیاری از آن‌ها نوع خاصی از فیلم‌ها بودند. ما می‌توانستیم یک ویرایش ده ساعته سوار و پیاده شدن پله از هواپیما‌های مختلف یا فوتبال لیگ منطقه‌ای برزیل تولید کنیم که در آن مخاطب به صفحه نمایش خیره می‌شد تا ببیند کدام تیم‌ها بازی می‌کنند. هیچ یک از آن فیلم‌های دهه ۸۰ یا ۹۰ وجود نداشت که بتوانید ساعت‌ها و ساعت‌ها فیلم دوربین فیلمبرداری پشت صحنه را در باشگاه و اتاق‌های رختکن پیدا کنید.

ببینید فراموش نکنید تا قبل از مستند پله همه فیلم‌ها چیزی را نشان می‌دادند که این فوتبالیست معروف کمی ثروت در اختیار داشت و در طبقه متوسط زندگی می‌کرد، ولی ازآنجاکه تمامی تصاویر نشان دادند در زمان و مکان درست قرار می‌گرفت روند موفقیت را به‌سرعت طی می‌کرد و ورود به تبلیغات تلویزیونی و مجلات باعث شد تا این بازیکن فوتبال بیشتر از گذشته مشهور شود؛ بنابراین تبدیل‌شدن پله به یک ستاره نه در فوتبال بلکه در جعبه جادو، مجلات با تبلیغات جلوه می‌کرد، چون خوش‌تیپ بود و همیشه لبخند بر لب داد.

اما در مستندی که اکنون تولیدشده شهرت پله به دلیل شخصیت و بازی فوتبال بود، می‌خواهیم بگوییم پله به‌صورت غریزی در مسیر موفقیت می‌رفت، به‌این‌ترتیب که از موقعیت خود شرایط بهتری خلق می‌کرد و به‌قول‌معروف پله‌ای برای رسیدن به پله‌ای بالاتر را برای خود تدارک می‌دید.

• اتفاقات ۱۹۷۰ در تمامی این مستند دیده می‌شود، اما به‌راستی این جام ازنظر سلیقه بهترین بود که برای مستند پله انتخاب کردین؟ واقعاً پله در سایر جام‌ها ندرخشیده بود؟

بن نیکلاس: البته که پله در سایر جام‌ها نیز درخشیده بود، اما اجازه بدین که یک راز را همین‌جا افشا کنم؛ جام ۱۹۷۰ بهترین آرشیو‌ها را در اختیار ما قرارداد و به همین دلیل این جام را ملاک قراردادیم و همان‌طور که قبلاً هم اشاره کردم آن حرکت دویدن به سمت پله پس از سوت پایان بازی به‌عنوان فردی تأثیرگذار در بازی نقطه عطف تولید مستند شد. نکته اینکه ما فکر می‌کنیم المپیک ۸۴ در لس‌آنجلس شاید می‌توانست گزینه اصلی باشد.

اما همان‌طور که گفتم آن لحظه به‌یادماندنی و اولین راش‌های رنگی و دیتا‌های مناسب باعث شد تا ۱۹۷۰ سرآغاز ساخت مستند باشد. سال ۱۹۷۰ اولین جامی بود که به‌صورت رنگی از رسانه‌های مختلف پخش شد. خوب البته امتیازات دیگری هم برای تعیین این جام در مستند پله ازلحاظ تصویری بود، چون آفتاب مکزیک باعث شده بود تصاویر باکیفیتی در رسانه‌ها ثبت شود و تصاویر کلیدی ما را درخشان‌تر کند.

پیراهن برزیل و به‌خصوص پله زیر نور خورشید مکزیک می‌درخشید و ما همین درخشش را لازم داشتیم و تیر خلاص همان جام درخشان زیر نور خورشید مکزیک بود. اینجا بود که دوباره پله درزمانی مناسب در مکانی مناسب قرار داشت.

• صحنه دیگری که در این مستند جلب نظر مخاطبان را می‌کرد همبازی‌های قدیمی پله در سانتوس بود. شوخی، خنده، شیطنت‌ها و ... همه و همه مستند را دیدنی می‌کرد.


بن نیکلاس: آن روز و آن اتفاق بسیار خاطره‌انگیز شد و فراموش‌نشدنی بود. تیم سانتوس یکی از تیم‌های باشگاهی در تمام دوره‌ها در برزیل بود. این دو بازیکن مدت طولانی باهم بازی می‌کردند و با استفاده از رابطه دوستان این دو می‌خواستیم یک جنبه دیگری از پله به نمایش بکشیم و مخاطبان را با زاویه‌های پنهان پله آشنا کنیم. ببینید این رابطه شخصیت واقعی پله را نشان می‌داد. معروف است که برزیلی‌ها دوست دارند تی‌شرت و دمپایی بپوشند ما از این رابطه استفاده کردیم تا یک مرد برزیلی فوتبالیست به نام پله را به نمایش بکشیم.

اطلاعاتی داشتیم که پله اصولاً علاقه‌مند به باربکیو است و معمولاً هفته‌ای یک روز برای خود برنامه‌ریزی می‌کند. البته ناگفته نباشد که کلی زمان صرف شد تا پله راضی شود و همیشه نگران این بودیم که بعد از فیلم‌برداری و تدوین مخالفت کند که این بخش منتشر نشود.

• صحنه باربکیو و این واقعیت که پله در مقابل دوربین بود و به سؤالات شما پاسخ می‌داد، واقعاً به او کمک کرد؟ ملاقات حضوری با او چگونه بود؟ مقابل یک اسطوره با تجهیزات ایستاده بودین چه احساسی داشتید؟

بن نیکلاس: راستش را بخواهید پله ترکیبی از جذابیت و کاریزما به عنوان یک ستاره قدیمی است، اما درعین‌حال یک پیرمرد ساده و شیرین و صدالبته بسیار فروتن هم بود. من معتقدم پله خیلی راحت با شرایط کنار آمد و بسیار طبیعی رفتار می‌کرد. اگر بخواهم صادقانه بگویم گاهی اوقات که با او رودررو می‌شدم یک‌باره شوکه می‌شدم و به خودم می‌گفتم اوه خدای من صبر کن داری چه‌کار می‌کنی این آدم پله است، اسطوره فوتبال در جهان.

ولی در ضمیر ناخودآگاه خودم می‌گفتم: «ای‌بابا سخت نگیر پله آدمی است که از ۱۷ سالگی هر بار که از در منزلش خارج می‌شد یا وارد جایی می‌شد کلی خبرنگار یا حداقل یک میکروفن مقابل صورتش بوده. خودش می‌داند چطور باید هماهنگی ایجاد کند.» البته این موضوع هم برای ما بسیار فرصت خوبی بود، چون کلی اطلاعات بود که می‌توانستیم تمام آن‌ها را امروز دوباره هم از خودش بپرسیم و کامل‌تر کنیم، هرچند پله هم تلاش می‌کرد به‌گونه‌ای که قبلاً پاسخ نداده بود سعی می‌کرد پاسخ سؤال‌های ما را بدن و جلوی دوربین ظاهر می‌شد و ما هم تلاش کردیم با استفاده از زبان مادری پله یعنی پرتغالی با وی ارتباط برقرار کنیم تا فضای سنگین تصویربرداری کمی بهتر شود.

• خودتان اشاره کردید که از هفده‌سالگی پله همواره رسانه‌ها از وی خبرسازی کرده‌اند، بنابراین امروز مخاطبان ما منتظر مواردی تازه بودند از زندگی پله؛ چطور این بخش را به تصویر کشیدین و خوراک خبری تازه به مخاطبان دادین؟

بن نیکلاس: اوایل پروژه همواره براین باور بودم که پله در طول فعالیت‌های ورزشی و کار‌های دیگری که انجام داده بخش‌های مختلف و معمول زندگی شخصی و حرفه‌ای خود را در به مخاطبان و علاقه‌مندانش از طریق رسانه‌ها ارائه کرده است، بنابراین ما باید به دنبال نیمه‌های پنهان زندگی این فرد مشهور باشیم. هرچند اصولاً ما به دنبال ارائه یک داستان نبودیم و می‌خواستیم معما‌های زندگی پله را حل کنیم تا چیزی ناشناخته از او در جهان نباشد؛ بنابراین ایده اصلی ما این بود که به مخاطبان بگوییم پله چطور از ناکجاآباد به صدر اخبار جهانی و شهرت بین‌المللی رسید؟ این وقایع چطور ایجاد شد؟ چه اتفاقی شکل گرفت که یک جوان معمولی برزیلی به اسطوره بین‌المللی تبدیل شد، ولی توجه داشته باشید که نمی‌خواستیم یک موجود مصنوعی و غیرواقعی از پله بسازم، چون او یک انسان بود و ما هم همین موضوع را می‌خواستیم. کل تیم اعتقاد داشت که بدترین کار این بود که فقط در طول مستند بگوییم: پله یک فرد عالی و بسیار موفق بود.

همه می‌دانستیم او – پله – فردی عالی است ازاین‌رو تلاش کردیم که این اسطوره ابتدا یک انسان واقعی بود و بعد اسطوره شد.

• تفسیر اجتماعی برزیل و توسعه آن به‌عنوان یک کشور مدرن جذاب است. آیا فکر می‌کنید می‌توانید داستان پله را بدون این زمینه تعریف کنید؟

بن نیکلاس: این واقعاً داستانی در مورد پله و برزیل است و رابطه آن‌ها بین سال‌های ۱۹۵۸ و ۱۹۷۰. این داستان در مورد هویت شخصی و هویت ملی است. زیرا برزیل قبل از پله و بعد از پله دو مکان کاملاً متفاوت ازنظر هویت فرهنگی و ملی هستند. قبل از پله، برزیل کشوری پر از شک و تردید است - سپس او در جام جهانی ۵۸ وارد صحنه شد و در ۱۲ سال آینده نقش اصلی را در بسیاری از کار‌هایی که اکنون تقریباً می‌بینیم بازی می‌کند. هویت برزیلی - کشور فوتبال.

حقیقت این است که جام جهانی ۵۸ به لحظه‌ای عمیق برای کشور تبدیل می‌شود، که او فوراً به مقامی اسطوره‌ای دست می‌یابد، پله در ۱۷ سالگی پادشاه نامیده می‌شود، او نماد برزیل جدید است، کاتالیزور سال‌های طلایی و برای کنار آمدن با آن، تقریباً از هویت خود چشم‌پوشی می‌کند تا اساساً برزیل شود؛ بنابراین ما واقعاً این ایده را دوست داشتیم که زندگی پله به‌نوعی با برزیل هماهنگ است، تا جایی که وقتی پله احساس خوبی دارد، برزیل احساس خوبی دارد و بالعکس.
• امروزه استقبال می‌شود - اغلب انتظار می‌رود - که ورزشکاران با بالاترین سطح کیفی از پلتفرم خود برای صحبت علیه مسائل اجتماعی و سیاسی استفاده کنند. عدم تمایل پله برای به چالش کشیدن مدیچی و دیکتاتوری، با توجه به مشخصات او، انتقاد‌های زیادی را برانگیخته است. آیا منصفانه است؟

بن نیکلاس: من اغلب او را با یک بازیگر هالیوود از سیستم قدیمی استودیو مقایسه می‌کنم، حتی امروز او کسی است که در برزیل و ۱۷ سالگی به پادشاه تبدیل می‌شود، پله نماد یک کشور جدید و برای کنار آمدن با آن به‌نوعی شخصیت پله را خلق می‌کند که کارش این است که بهترین فوتبالیست جهان باشد. نماینده برزیل و لبخند زدن برای او دوربین و او در آن باورنکردنی است.

او دقیقاً همان چیزی را به مردم می‌دهد که از یک ستاره می‌خواهند. سپس، با نزدیک شدن به اواسط دهه ۱۹۶۰، فکر می‌کنم آنچه مردم از یک ستاره می‌خواهند شروع به تغییر می‌کند، افرادی مانند "محمدعلی" ظهور می‌کنند و پله ناگهان کمی با زمانه فاصله می‌گیرد.‌

می‌توانید استدلال کنید که اگر پله هستید و به هر چیزی که دست می‌زنید در نیمه اول حرفه‌تان تبدیل به طلا شده است، خیلی سخت است که ناگهان به این شخصیت رادیکال تبدیل شوید که هر ۵ دقیقه یک‌بار به چالش می‌کشد. اما پله، درست یا نادرست، تصمیم می‌گیرد: من پله هستم، به برنامه پایبندم. من صحبت‌هایم را در زمین انجام می‌دهم. من با فوتبالم شادی مردم را به ارمغان می‌آورم و این کاری است که می‌خواهم انجام دهم. این چیزیه که هستم. "

سابقه او همچنین به‌گونه‌ای است که او کسی نیست که هرگز بخواهد تفرقه‌افکن یا بحث‌برانگیز باشد. به‌عنوان یک بچه سیاه‌پوست فقیر در برزیل، این ایده که می‌تواند روزی به نماد کشور تبدیل شود، برای او و خانواده‌اش یک رویای جادویی بود؛ بنابراین زمانی که او پادشاه شد، فکر می‌کنم او همیشه می‌خواست تصویری را که مردم را گرد هم می‌آورد، به نمایش بگذارد و نه تصویری که با دولت دعوا می‌کند. شاید این‌یک اشتباه بود، و اگر پله امروز یک بازیکن بود، من ۱۰۰% مطمئن هستم که او کار‌های بیشتری انجام می‌داد، اما همچنان فکر می‌کنم که او بیشتر یک چهره از نوع مایکل جردن بود تا لبرون جیمز - این فقط شخصیت اوست.

انتقاد برنده نوبل از تبعیض جنسی در رسانه‌های فرانسه

• به‌سختی می‌توان به بازیکن دیگری فکر کرد که میراثش تقریباً دوران حرفه‌ای آن‌ها را تحت‌الشعاع قرار داده است. میراث پله را چگونه تعریف می‌کنید؟

به‌عنوان طرفداران فوتبال، همه ما می‌دانیم که هیچ راهی واقعی برای گفتن اینکه واقعاً بهترین بازیکن درواقع کیست وجود ندارد، اما آنچه فیلم می‌تواند امیدوار باشد نشان دهد این است که پله اولین فوق ستاره فوتبال جهان بود. او پیشگام است؛ او نیل آرمسترانگ است. او الویس پریسلی است... او اولین نفر است. بازیکنان دیگر ممکن است بهتر باشند، چه کسی می‌داند؟ اما هیچ‌یک از این بازیکنان دیگر هرگز نمی‌توانند با کفش‌های او راه بروند، همه آن‌ها در مسیری قدم می‌زنند که فقط پله اول آن را طی کرد.

با این اوصاف، آنچه من فکر می‌کنم درباره پله به‌عنوان یک بازیکن می‌توانیم بگوییم، و امیدوارم فیلم این را نشان دهد، این است که او نوعی حس ذاتی از موقعیت‌ها را داشت که کاملاً بی‌نظیر است. او در لحظات نمادینی برخورد می‌کند که به نظر من هیچ بازیکن دیگری شبیه به آن نیست.

اگر واقعاً به فشاری فکر می‌کنید که او برای حضور در فینال ۱۹۷۰ احساس می‌کرد. آن بازی را ببر و او می‌داند: این اساساً برای من جاودانگی است. برای رفتن به آن بازی، و نه‌تن‌ها برد، نه‌تن‌ها خوب بازی کردن، بلکه برای زدن آن ضربه سر زیبا و همچنین دریافت معروف‌ترین پاس گل تمام دوران؟ می‌توان گفت که او یک پسر دوست‌داشتنی است، او یک مرد معمولی است، او یک مرد متواضع است. اما این چیز دیگری است. در زمین او عادی نیست. این نابغه است.

• درنهایت، چه چیزی را می‌خواهید مردم از فیلم دریابند

امیدوارم وقتی مخاطبان در حال تماشای فیلم هستند، از جذابیت‌های بصری لذت ببرند. ما امروز به‌طورکلی عادت کردیم به دیدن فوتبال و اسطوره‌های فوتبالی در برنامه‌های خشک و مشخص‌شده، اما خبری از دیدن بازی یک اسطوره در مقابل هواداران وزندگی با آن‌ها نیست. هیجان‌های برخورد با یک اسطوره و غافلگیری مردم به‌خصوص در دهه هفتاد میلادی که می‌توانست گروهی را علی‌رغم تمام مشکلات کنار یکدیگر جمع کند همین امروز هم جذاب است و می‌تواند سرگرم‌کننده باشد.

انتهای مطلب/ی.ن

برچسب ها: پله برزیل
ارسال نظر

فرهنگ و هنر
تیمچه
پربازدید ها
پربحث ترین عناوین
شبکه های اجتماعی