رویترز: عربستان، ترکیه و پاکستان در بحبوحه تشدید تنش های خاورمیانه بر دفاع متقابل توافق کردند
عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه روز جمعه در مکه توافقنامه دفاعی مشترکی را به امضا رساندند؛ توافقی که سه متحد مسلمان و سنی آمریکا را در شرایطی که از تشدید بحرانهای منطقهای و افزایش حملات موشکی ایران به کشورهای صادرکننده نفت خلیج فارس نگران هستند، به یکدیگر نزدیکتر میکند.
به گزارش تلنگر؛ ایران و متحدانش از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به این کشور در ۲۸ فوریه، در یکی از مهمترین تشدید تنشهای سالهای اخیر، حملاتی را علیه عربستان سعودی و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس انجام داده و مسیرهای انتقال انرژی آنها را مسدود کردهاند.
توافق موسوم به «توافق دفاع مشترک مکه» با هدف تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه اقدام تجاوزکارانه امضا شده است. سه کشور در بیانیهای مشترک اعلام کردند که حمله مسلحانه علیه هر یک از آنها، حمله علیه همه اعضای این توافق تلقی خواهد شد.
با این حال، در این بیانیه جزئیاتی درباره تعهداتی که هر کشور پذیرفته یا نوع اقدام نظامی احتمالی برای دفاع از طرف دیگر ارائه نشده و مشخص نیست این توافق تا چه اندازه آنها را به انجام اقدامات نظامی مشخص در حمایت از یکدیگر ملزم خواهد کرد.
جودت ییلماز، معاون رئیسجمهور ترکیه، گفت این توافق علیه هیچ کشور خاصی طراحی نشده است. یک مقام ترکیهای نیز تأکید کرد که این توافق ماهیتی کاملاً دفاعی دارد و هیچیک از توافقهای موجود میان این کشورها و سایر دولتها را لغو نمیکند.
سه کشور نسبت به افزایش رویکردهای نظامی اسرائیل و ایران، نگرانیهای مشترکی دارند؛ آن هم در شرایطی که متحد قدیمی آنها، آمریکا، برای مهار تحولات منطقهای که به ایجاد بحران جهانی انرژی منجر شده، با چالش مواجه است.
نماد سیاسی قدرتمند
عبدالعزیز صقر، رئیس مرکز تحقیقات خلیج فارس، گفت: «سه کشور از تأثیرگذارترین کشورهای جهان اسلام در مقطعی از افزایش بیثباتی گرد هم آمدهاند و تمایل فزاینده قدرتهای منطقهای و میانی برای هماهنگی بیشتر در حوزه امنیت را نشان میدهند.»
او افزود که چارچوب سهجانبه میتواند قدرت دیپلماتیک و دفاعی مشترک این سه کشور را افزایش دهد و به شکلگیری یک ساختار امنیتی منطقهای با نقش پررنگتر کشورهای منطقه کمک کند.
ترکیه دارای دومین ارتش بزرگ در ناتو است. عربستان سعودی میزبان مقدسترین اماکن اسلامی و یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان محسوب میشود و پاکستان نیز تنها کشور مسلمان دارای سلاح هستهای است.
با این حال، رائد کریملی، معاون وزیر دیپلماسی عمومی عربستان سعودی، در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که این توافق تلاشی برای ایجاد یک محور نظامی یا یک بلوک فرقهای نیست.
او همچنین تأکید کرد که این توافق ارتباطی با جاهطلبیهای هستهای یا رقابت تسلیحاتی ندارد.
اگرچه پاکستان سال گذشته نیز یک توافق دفاع متقابل با عربستان سعودی امضا کرده بود، اما تاکنون در واکنش به حملات ایران علیه عربستان، وارد اقدام نظامی مستقیم نشده است. پاکستان همچنین گمانهزنیها درباره احتمال گسترش بازدارندگی هستهای خود به متحدانش را رد کرده و سال گذشته درباره توافق دفاعی با عربستان گفته بود که موضوع استفاده از سلاح هستهای در این چارچوب «در دستور کار نیست».
پاکستان و ترکیه همچنین از ائتلاف دفاع دریایی چندملیتی که عربستان سعودی برای حفاظت از کشتیرانی منطقهای و مسیرهای انتقال انرژی پیشنهاد کرده، حمایت کردهاند.
توافق روز جمعه در مکه توسط محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، امضا شد. این توافق پس از نزدیک به یک سال مذاکره میان سه کشور به دست آمده است.
توافقی بر پایه روابط نظامی قدیمی
خاورمیانه از زمان حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، نزدیک به سه سال است که با درگیریهای گسترده مواجه بوده است.
اسرائیل در این مدت جنگی را در غزه به راه انداخته، وارد جنوب لبنان شده و مناطقی را در سوریه تصرف کرده است. این کشور همچنین دو کارزار هوایی علیه ایران انجام داده است. در مقابل، تهران نیز به عربستان سعودی، کویت، بحرین، قطر، امارات متحده عربی، عمان، اردن و اسرائیل حمله کرده است.
ترکیه و پاکستان که در حاشیه جغرافیایی خاورمیانه قرار دارند، تاکنون از حملات مستقیم گسترده در امان ماندهاند، اما هر دو کشور نگران تشدید درگیریهایی هستند که میتواند امنیت و اقتصاد آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
برای عربستان سعودی، سه سال درگیری در خاورمیانه صادرات نفت و برنامههای بلندپروازانه توسعه این کشور را با تهدید مواجه کرده و پرسشهای جدی درباره میزان قابل اتکا بودن چتر امنیتی دیرینه آمریکا ایجاد کرده است.
برجو اوزچلیک، پژوهشگر ارشد امنیت خاورمیانه در اندیشکده RUSI، گفت این توافق بر مقابله با نفوذ ایران در منطقه و ایجاد بازدارندگی در برابر اسرائیل متمرکز است، نه حرکت به سمت رویارویی مستقیم با تهران.
او گفت: «به نظر من، هدف دقیقاً عکس این موضوع است.»
پاکستان دهههاست که به نیروهای سعودی آموزش و کمکهای فنی ارائه میدهد. ترکیه و پاکستان نیز در زمینههایی مانند تبادل ناوهای جنگی و هواپیماهای آموزشی نظامی با یکدیگر همکاری داشتهاند. عربستان سعودی نیز یکی از خریداران اصلی پهپادهای ترکیه است.
پاکستان در جریان جنگ با ایران حدود ۸ هزار نیرو، جنگنده، پهپاد و یک سامانه پدافند هوایی به عربستان اعزام کرده و همچنین مذاکراتی را با کویت برای تأمین امنیت این کشور در ازای همکاریهای انرژی و سرمایهگذاری آغاز کرده است.
دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از اظهارنظر درباره این توافق خودداری کرد. سخنگوی وزارت خارجه هند نیز گفت این کشور تحولات مربوط به این توافق را با دقت دنبال میکند. ایران نیز بلافاصله درباره این توافق اظهارنظری نکرد.
منبع: رویترز
مطلب فوق صرفا جهت اطلاعرسانی به افکار عمومی منتشر شده است و مجموعه تلنگر دخل و تصرفی در آن ندارد. به رسم امانت خبر عینا ترجمه شده است.
انتهای مطلب/ م.آ
