پاکستان و قطر دو رکن کلیدی در مسیر تفاهم ایران و آمریکا

به گزارش تلنگر؛ برخلاف ادعای مطرح شده مبنی بر انتقال محل امضای توافق به درخواست ایران، منابع اعلام کردند این درخواست از طرف آمریکا بوده و ایران نقشی در این تصمیم نداشته است.

پاکستان همچنان میانجی اصلی و رسمی گفت‌وگوهای ایران و آمریکا محسوب می‌شود و ورود قطر به روند رایزنی‌ها نیز نتوانسته از وزن و اهمیت نقش اسلام‌آباد بکاهد. بخش عمده تبادل پیام‌ها و مذاکراتی که به نزدیک شدن دیدگاه‌های دو طرف منجر شده، از طریق پاکستان انجام شده و این کشور همچنان نقش محوری خود را در این فرآیند حفظ کرده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، طی ماه‌های گذشته بارها نسبت به طولانی بودن مسیر سفر هیأت‌های آمریکایی برای گفت‌وگو با ایران ابراز نارضایتی کرده بود. حتی در جریان مذاکرات غیرمستقیم دو کشور در مسقط نیز به دنبال اعتراض‌های مکرر هیأت آمریکایی درباره فاصله جغرافیایی، برخی دورهای مذاکرات در رم و ژنو برگزار شد.

این گلایه‌ها در مراحل پایانی تبادل پیام‌ها در اسلام‌آباد نیز ادامه یافت؛ تا جایی که ترامپ به‌صورت علنی اعلام کرد تمایلی به اعزام مکرر نمایندگان خود به پاکستان ندارد. با این حال، نقش اسلام‌آباد در شکل‌گیری چارچوب تفاهم به اندازه‌ای پررنگ بوده که برخی منابع احتمال می‌دهند در صورت امضای توافق، حتی اگر این اتفاق در ژنو رخ دهد، از آن با عنوان «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» یاد شود و نمایندگان پاکستان نیز در مراسم امضا حضور داشته باشند.

در کنار پاکستان، قطر نیز طی هفته‌های اخیر موفق شده است بخشی از گره‌های باقی‌مانده در مسیر توافق را برطرف کند. دوحه پس از برقراری آتش‌بس در منطقه، با ابتکار عمل خود وارد فرآیند میانجیگری و کاهش تنش‌ها شد و تلاش کرد زمینه‌های لازم برای دستیابی به تفاهم را فراهم کند.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، سفرهای اخیر محمدباقر قالیباف و سیدعباس عراقچی به دوحه و همچنین سفر هیأت قطری به تهران، نقش مهمی در حل برخی از پیچیده‌ترین مسائل باقی‌مانده میان طرف‌ها ایفا کرده است.

در شرایط کنونی، قطر علاوه بر نقش تسهیل‌گر، مسئولیت‌هایی را نیز به عنوان ضامن اجرای بخشی از تعهدات احتمالی طرفین بر عهده گرفته و به یکی از بازیگران تعیین‌کننده در مرحله قبل از توافق تبدیل شده است.

دوحه از جمله کشورهایی است که بیشترین منفعت را از کاهش تنش‌ها و حل‌وفصل دیپلماتیک اختلافات منطقه‌ای می‌برد. اقتصاد قطر به‌طور قابل توجهی به صادرات انرژی وابسته است و بخش عمده این صادرات از مسیر تنگه هرمز انجام می‌شود. از این رو، تداوم بی‌ثباتی و تنش در منطقه می‌تواند منافع اقتصادی و امنیتی این کشور را با چالش‌های جدی مواجه کند؛ موضوعی که انگیزه قطر برای ایفای نقشی فعال در مسیر دستیابی به توافق را دوچندان کرده است.

انتهای مطلب / ب.ک