سی ان ان: استراتژی ترامپ در قبال ایران به فشار اقتصادی وابسته است؛ و این فشار در حال تشدید است
شاخصهای اقتصادی ایران از تشدید بحران در جبهههای مختلف حکایت دارند؛ و دستکم یکی از رسانههای رسمی کشور نیز در گزارشهای خود از بیان این وضعیت ابایی ندارد.
به گزارش تلنگر؛ روز یکشنبه، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، صراحتاً اعلام کرد که وارد کردن فشار اقتصادی بر ایران بخشی از راهبرد واشنگتن است.
او گفت: «ما فقط بهصورت نیمبند با ایران مذاکره میکنیم. ما فقط ایران را زیر نظر داریم؛ با تورم عظیمی که دارد و این واقعیت که پولی ندارد.»
وضعیت اقتصاد ایران نشان میدهد این محاسبه ممکن است چندان هم بیراه نباشد.
خبرگزاری کار ایران (ایلنا) در گزارشی نوشت: «کارگران دائماً به همهکس و همهچیز بدهکار هستند.»
حسین، ۳۵ ساله و ساکن تهران که با خانوادهاش زندگی میکند، به این خبرگزاری گفت که اکنون برای رفتوآمدهای روزانه یا خرید یک وعده غذای کوچک نیز از «اپلیکیشنهای اعتباری» استفاده میکند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، بارها درباره پیامدهای اجتماعی فروپاشی اقتصادی کشور هشدار داده و حتی رسانههای دولتی نیز خطر بروز دوباره ناآرامیهای اجتماعی را مورد تأکید قرار دادهاند.
خبرگزاری دولتی ایرنا ماه گذشته گزارش داد: تا زمانی که تورم، بیکاری، کاهش قدرت خرید و احساس نابرابری ادامه داشته باشد، «نارضایتی اجتماعی همچنان خود را بازتولید خواهد کرد.»
بر اساس آمارهای دولتی، درآمدها قطعاً همگام با تورم افزایش نیافتهاند. نرخ تورم مواد غذایی طی ۱۲ ماه گذشته نزدیک به ۱۳۰ درصد افزایش یافته، در حالی که دستمزد کارگران کمدرآمد کمتر از نصف این میزان رشد کرده است.
دولت اخیراً هشدار داده است که ممکن است با کاهش یارانه بنزین، فشار اقتصادی را افزایش دهد؛ اقدامی که میتواند موج جدیدی از تورم ایجاد کرده و احتمالاً به افزایش بیکاری منجر شود.
در گذشته نیز افزایش قیمت بنزین به اعتراضات منجر شده است.
آلبرت بغزیان، استاد اقتصاد دانشگاه تهران، در گفتوگو با ایلنا گفت: «اقتصاد امروز ما مانند بیماری است که دچار خونریزی شدید شده است. وارد کردن شوک بنزینی شبیه وارد کردن ضربهای مرگبار به معیشت مردم است.»
صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده است که اقتصاد ایران امسال ۶ درصد کوچکتر شود؛ بخش عمده این کاهش ناشی از افت تولید و خسارتهای فیزیکی واردشده در جریان درگیریهاست. در مقیاس یک اقتصاد ملی، چنین رقمی به معنای نابودی عظیم ثروت و معیشت مردم است.
تحلیلگران میگویند حتی اگر درگیری با آمریکا بهسرعت پایان یابد، ماهها زمان لازم خواهد بود تا این تحول در تصویر اقتصادی کشور منعکس شود.
به گفته گروه اوراسیا، یک اندیشکده سیاسی و اقتصادی، تهران میتواند به «حداکثر ۲۰ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده، ۸ میلیارد دلار در سال از مجوز فروش نفت به آمریکا و ۵ تا ۱۰ میلیارد دلار در سال از درآمدهای مربوط به عبور از تنگه هرمز» دسترسی پیدا کند.
اما اوراسیا هشدار داده است: «هر منبع درآمدی با ریسک جدی همراه است؛ چراکه واشنگتن میتواند آن را متوقف کند، همانطور که در گذشته نیز چنین کرده است.»
خرید مواد غذایی با روشهای قسطی
در همین حال، با ادامه جنگ، هزینه زنده ماندن برای میلیونها ایرانی روزبهروز بیشتر میشود.
ایلنا در ماه جاری گزارش داد: «خرید مواد غذایی و دارو بهصورت قسطی دیگر نشانه رفاه نیست، بلکه زنگ خطری برای یک بحران جدی است.»
در واقع، مردم مشکلات مالی خود را به آینده موکول میکنند.
یک ویراستار پارهوقت ۲۹ ساله در تهران به ایلنا گفت که از دهها اپلیکیشن اعتبار خرد استفاده میکند، «چون توان پرداخت همه هزینهها بهصورت یکجا را ندارید.»
کارگران دیگری نیز به ایلنا گفتهاند که ۴۰ درصد دستمزدشان صرف اجاره خانه و ۴۰ درصد دیگر صرف پرداخت اقساط اعتباری میشود.
ایلنا اعلام کرده است که استفاده از اپلیکیشنهای اعتباری در میان دانشجویان نیز افزایش یافته؛ دانشجویانی که با «چشمانداز نامطمئن اشتغال و درآمد ناپایدار» مواجه هستند.
کاربران این اپلیکیشنها در صورت ناتوانی در پرداخت اقساط در موعد مقرر، با جریمه و کارمزدهای اضافی مواجه میشوند.
حسین به ایلنا گفت: «این جریمهها مدام روی هم جمع میشوند. ترس از نداشتن پول و عقب افتادن از پرداخت اقساط واقعاً آدم را شکنجه میکند.»
ایرانیان در ۱۰ اوت ۲۰۲۶ (۱۹ مرداد ۱۴۰۵)در بازار بزرگ تهران مشغول خرید هستند. ایران در حالی با یک بحران شدید اقتصادی مواجه است که درگیریها میان ایران و آمریکا ادامه دارد.
کارگرانی که تمام تمرکزشان بر «زنده ماندن» است
بسیاری از ایرانیان با قراردادهای موقت کار میکنند یا بهصورت مقطعی وارد بازار کار شده و از آن خارج میشوند؛ مسئلهای که احتمال عقب افتادن آنها از پرداخت بدهیها را بیشتر میکند. به گفته کارگرانی که با ایلنا گفتوگو کردهاند، تعداد کمی از آنها بیمه درمانی دارند و هر مشکل پزشکی میتواند تمام درآمدشان را از بین ببرد.
افزایش اجارهبها همچنین هزاران نفر را به سمت خانههای ارزانتر در حاشیه شهرها سوق داده است.
بر اساس آمارهای رسمی، هزینه ساخت مسکن طی یک سال گذشته دو برابر شده و این افزایش هزینه در نهایت به بازار اجاره نیز منتقل میشود. برخی مقامات محلی تلاش کردهاند سقفی برای افزایش اجارهبها تعیین کنند؛ برای نمونه، در استان تهران سقف افزایش ۲۷ درصد تعیین شده است. با این حال، این محدودیتها اغلب رعایت نمیشوند.
خبرگزاری نیمهرسمی ایسنا گزارش داده است: «اجارهبها همچنان در حال افزایش است، هزینههای ساختوساز جهش کرده، قدرت خرید کاهش یافته و معاملات مسکن همچنان در رکود است.»
گروههای کارگری میگویند دولت در بحبوحه جنگ آنها را فراموش کرده است.
حسن عزتی، رئیس انجمن صنفی کارگران ساختمانی بانه، گفت:
«کارگران ایرانی، بهویژه کارگران ساختمانی، فراموش شدهاند و در برابر بازی روزگار بیدفاع رها شدهاند.»
او افزود: «تمام تلاش آنها روی یک چیز و فقط یک چیز متمرکز شده است: زنده ماندن.»
عزتی برآورد کرده است که نیمی از نیروی کار ساختمانی در بانه، در نزدیکی تهران، فاقد بیمه درمانی هستند. برخی از آنها آنقدر برای به دست آوردن پول تحت فشار قرار گرفتهاند که به کار کولبری روی آوردهاند؛ یعنی کالا را از مرزهای ایران قاچاق میکنند، گاهی از مسیرهایی که در آنها هنوز مینهای بهجامانده از جنگ یک دههای ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ وجود دارد.
ممکن است دولت ترامپ بر این باور باشد که ناامیدی اقتصادی ابزار مؤثرتری برای وادار کردن ایران به مصالحه نسبت به موشکها و بمبهاست.
ترامپ روی فشار اقتصادی حساب باز کرده است
همزمان با طولانی شدن مذاکرات درباره تنگه هرمز، به نظر میرسد کاخ سفید معتقد است زمان ــ و وخامت وضعیت اقتصادی ایران ــ به نفع واشنگتن است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هفته گذشته گفت که با گذشت زمان، اهرم فشار ایران در تنگه هرمز کاهش خواهد یافت؛ زیرا کشورهای دیگر برای دور زدن این گلوگاه، خطوط لوله بیشتری احداث خواهند کرد.
بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی راستگرای افراطی اسرائیل، استدلال کرده است که نابودی اقتصاد ایران مؤثرترین مسیر برای سرنگونی حکومت این کشور است.
آمریکا از طریق تحریمها و همچنین توانایی خود برای مسدود کردن یا محدود کردن آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران در خارج از کشور، اهرم اقتصادی قابلتوجهی در برابر تهران در اختیار دارد.
گروه اوراسیا در جمعبندی خود اعلام کرده است: «درآمد حاصل از یک توافق میتواند فشار مالی دولت را کاهش دهد، اما نارضایتیهای عمیق اقتصادی مردم را بهطور کامل برطرف نخواهد کرد؛ بنابراین کنترل سیاسی همچنان بر زور متکی خواهد بود.»
بودجه مصوب سال ۲۰۲۶ ایران نیز در حال حاضر هزینههای واقعی دولت را ۳۸ درصد کاهش داده است.
البته یک نقطه روشن وجود داشته ــ یا دستکم تا همین اواخر وجود داشته است: صادرات نفت.
بودجه امسال صادرات روزانه ۱.۷۷ میلیون بشکه نفت را با قیمت هر بشکه ۵۵ دلار هدفگذاری کرده است. صادرات نفت ایران تاکنون بهطور میانگین روزانه ۱.۶ میلیون بشکه بوده، اما قیمت نفت در محدوده پایین ۸۰ دلار قرار داشته است.
اما این نقطه امید نیز ممکن است با تشدید محاصره دریایی آمریکا دوام نیاورد. بر اساس دادههای کشتیرانی، از پایان ماه ژوئیه ۲۰۲۶ (تیر و مرداد 1405) تاکنون هیچ نفتی از جزیره خارک صادر نشده است.
حسن عزتی، فعال کارگری، بهخوبی از این تناقض آگاه است.
او به ایلنا گفت: «در کشوری که هم از منابع طبیعی سطحی و هم زیرزمینی غنی برخوردار است، داستان زندگی کارگران به روایتی بیپایان از رنج تبدیل شده است.»
گروه رسانهای تلنگر به رسم پاسداشت قلم و قواعد حرفهای در ترجمه مطلب دخل و تصرفی در محتوا نداشته است.
انتهای مطلب / منبع: CNN
